Pracodawcy często decydują się na zatrudnienie pracowników tymczasowych w przypadku chwilowego nawału pracy lub nieobecności stałego pracownika. Jakie są obowiązki i prawa posiadają pracownik, pracodawca i agencja pracy tymczasowej oraz jakie zalety wynikają z zatrudniania pracownika tymczasowego?

Na jakie stanowiska można zatrudnić pracownika tymczasowego?

Dokładne zasady zatrudniania pracowników tymczasowych są określone w Ustawie z dnia 9 lipca 2003 r. o zatrudnianiu pracowników tymczasowych. Jak można wywnioskować z określenia „tymczasowy”, pracownik może zostać zatrudniony jedynie w charakterze chwilowej pomocy w firmie. O jakich stanowiskach mowa?

Praca fizyczna sezonowa

Do tej grupy zaliczyć można prace wykonywane okresowo przy zbiorze owoców lub warzyw, ale także roznoszenie ulotek w określonym przedziale czasowym. Regularnie zatrudniają w ten sposób także firmy z branży hotelarskiej, gastronomicznej, a także budowlanej.

Praca w zakładzie z okresowym zwiększonym zapotrzebowaniem na pracowników

Zdarza się, że w firmie lub branży panuje tzw. gorący okres i pracownicy zatrudnieni na stałe nie radzą sobie z nadmiarem obowiązków. Pracodawca może zaangażować pracownika tymczasowego, jeżeli uważa, że jego stały zespół nie będzie w stanie wykonać swoich obowiązków w terminie. Zatrudnianie pracowników tymczasowych jest tańsze i bezpieczniejsze dla wielu firm w tak trudnym okresie, jak pandemia COVID – zapoznaj się z zasadami zatrudniania pracowników tymczasowych.

Zastępstwo za stałego pracownika

Pracownik tymczasowy może także wykonywać pracę należącą do chwilowo nieobecnego pracownika, bez względu na przyczynę jego nieobecności.

Oczywiście jest kilka przypadków, w których zlecenie pracownikowi tymczasowemu pewnych obowiązków nie będzie możliwe. Pracownik tymczasowy nie może wykonywać pracy:

  • szczególnie niebezpiecznej,
  • normalnie wykonywanej przez aktualnie strajkującego pracownika,
  • takiej, jaką wykonywał pracownik zwolniony przez pracodawcę w ciągu 3 miesięcy przed zatrudnieniem pracownika tymczasowego, jeżeli umowa została rozwiązana wyłącznie z winy pracodawcy,
  • polegającej na świadczeniu usług ochroniarskich, kiedy pracownik jest wyposażony w broń palną lub elektryczną o średniej wartości prądu w obwodzie przekraczającej 10 mA.

Jak długo pracodawca może zatrudniać pracownika tymczasowego?

Wiemy już, jakie obowiązki można powierzyć pracownikowi tymczasowemu, ale na jak długo można go zatrudnić? Okazuje się, że na całkiem długo – w okresie 36 miesięcy, pracownik tymczasowy może przepracować dla jednego pracodawcy łącznie aż 18 miesięcy.

Warto pamiętać, że ten czas pracy nie ulega wyzerowaniu, nawet gdy:

  • pracownik tymczasowy jest zatrudniany u tego samego pracodawcy, ale na inne stanowisko,
  • pracownik tymczasowy zawiera inną umowę,
  • pracownik tymczasowy jest kierowany do tego samego pracodawcy każdorazowo przez inną agencję pracy.

To agencja pracy tymczasowej ma obowiązek ustalić łączny okres współpracy pracownika tymczasowego z danym pracodawcą. Istnieją sytuacje, w których limit czasu współpracy nie obowiązuje lub może ulec wydłużeniu.

Dowiedz się więcej na temat obowiązków pracodawcy względem pracowników tymczasowych.

Jakiego rodzaju umowy można zawrzeć z pracownikiem tymczasowym?

Rozpoczynając współpracę z pracownikiem tymczasowym, agencja pracy może podpisać z nim umowę o pracę na czas określony lub zawrzeć umowę cywilnoprawną. Jaka umowa dla pracownika tymczasowego sprawdzi się najlepiej w Twoim przypadku?

Umowa o pracę na czas określony

Zasadniczo podstawową formą zatrudnienia jest umowa o pracę na czas określony, oczywiście zawarta w pisemnej formie. To ona dokładnie określa, kim są strony umowy, jaka umowa zostaje zawarta pomiędzy nimi, kiedy i na jak długo. Umowa o pracę wskazuje dokładnie, kim jest pracodawca użytkownik, a do tego szczegółowo określa miejsce pracy, wymiar czasu pracy oraz rodzaj pracy powierzony pracownikowi. Umowa ta reguluje również kwestie związane z wynagrodzeniem za pracę i zasady jego wypłacania przez agencję zatrudnienia tymczasowego. Nie powinno także zabraknąć w niej zasad wcześniejszego rozwiązania umowy o pracę przez każdą ze stron za wypowiedzeniem.

Praca na podstawie umowy o pracę na czas określony to bardzo korzystna forma zatrudnienia dla pracowników. Zatrudniony na takich warunkach pracownik tymczasowy nabywa prawo do płatnego urlopu w wymiarze do 2 dni za każdy miesiąc pracy. Ponadto pracodawca płaci za niego składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie chorobowe. Czas obowiązywania umowy wlicza się do stażu pracy, podobnie jak typowa umowa o pracę na czas nieokreślony. Z kolei po rozwiązaniu lub wygaśnięciu umowy pracownik tymczasowy otrzymuje świadectwo pracy. Specyficznie wyglądają jedynie przepisy dotyczące ochrony pracownika tymczasowego w ciąży. Koniecznością w tym wypadku jest przedłużenie umowy do dnia porodu, ale tylko wtedy, gdy pracownica jest zatrudniona na co najmniej dwumiesieczną umowę o pracę. Jednocześnie do wspomnianych dwóch miesięcy zalicza się wszystkie okresy wykonywania pracy tymczasowej z 36 miesięcy poprzedzających zawarcie obowiązującej umowy o pracę.

Zawierając umowę o pracę, trzeba pamiętać, że strony umowy obowiązują zasady zatrudnienia zawarte w Kodeksie pracy.

Umowy cywilnoprawne

Alternatywą dla umowy o pracę na czas określony jest zawarcie z pracownikiem tymczasowym umowy cywilnoprawnej, w tym najpopularniejszej formy, czyli umowy-zlecenie. Oczywiście w tym wypadku agencję pracy tymczasowej, pracodawcę użytkownika i pracownika obowiązują nie przepisy Kodeksu pracy, lecz przepisy Kodeksu cywilnego.

Ale różnic jest więcej. Powierzanie pracy tymczasowej na podstawie umowy cywilnoprawnej jest o wiele bardziej elastyczne, lecz wiąże się z pewnymi ograniczeniami. Zawarcie umowy cywilnoprawnej z pracownikiem tymczasowym powinno być uzasadnione charakterem pracy oraz sposobem jej wykonywania. Jeśli takiego uzasadnienia nie ma, to należy sięgnąć po umowę o pracę na czas określony.

W obu przypadkach umowa z pracownikiem tymczasowym obliguje pracodawcę do zapewniania bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, a także co najmniej minimalnego wynagrodzenia lub minimalnej stawki godzinowej. Wśród obowiązujących przepisów jest też zakaz powierzania pracownikom tymczasowym określonych prac, przede wszystkim rozumianych jako szczególnie niebezpieczne. Poza tym, niezależnie od rodzaju umowy, pracownik tymczasowy może być związany z jednym pracodawcą nie więcej niż 18 miesięcy na przestrzeni 3 lat. Oczywiście po upływie tego okresu możliwe jest kontynuowanie współpracy w ramach stałego zatrudnienia. Wszystkie te kwestie są  regulowane przez ustawę z dnia 9 lipca 2003 r. o zatrudnianiu pracowników tymczasowych.

urlop wypoczynkowy pracownika tymczasowego

Czy pracownikowi tymczasowemu przysługuje urlop?

Pracownik tymczasowy ma prawo do urlopu wypoczynkowego. Jego wymiar oraz wysokość wynagrodzenia za ten okres szczegółowo precyzują przepisy prawa. Odpowiednie regulacje obejmują także zasady udzielania urlopu zatrudnionemu.

Ustawa o zatrudnianiu pracowników tymczasowych z 9 lipca 2003 r. reguluje szereg kwestii prawnych dotyczących osób wykonujących pracę tymczasową. Znajdują się w niej nie tylko przepisy dotyczące warunków pracy czy zasady równego traktowania, ale także zapisy dotyczące kwestii urlopu wypoczynkowego.

Czy i kiedy pracownik tymczasowy ma prawo do urlopu wypoczynkowego?

Pracownikom tymczasowym przysługuje urlop wypoczynkowy. Urlop jest płatny, co oznacza, że pracownik zachowuje prawo do pełnego wynagrodzenia za ten okres. Pracownik korzysta z urlopu w dni, które – gdyby nie urlop – byłyby dla niego normalnymi dniami pracy.

Jak obliczać długość urlopu dla pracownika tymczasowego?

Pracownikowi tymczasowemu przysługuje urlop wypoczynkowy w wymiarze dwóch dni. To liczba dni za każdy miesiąc, w którym zatrudniony pozostaje w dyspozycji jednego pracodawcy użytkownika (lub więcej niż jednego pracodawcy użytkownika). Oznacza to, że okres nabywania prawa do dwóch dni urlopu to 30 dni kalendarzowych, w trakcie których pracownik pozostaje w zatrudnieniu.

W sytuacji, gdy pracownik jest zatrudniany przez agencję pracy tymczasowej na okresy krótsze niż jeden miesiąc, dni się sumują. Pracownik tymczasowy w takim przypadku nabywa prawo do 2-dniowego urlopu, gdy po zsumowaniu dni pracy będzie 30. Tak samo wygląda nabywanie prawa do urlopu, gdy pracownik jest zatrudniony w niepełnym wymiarze godzin. 

Od czego są uzależnione zasady udzielania urlopu wypoczynkowego?

Zasady w tym zakresie są zależne od długości okresu, w jakim pracownik tymczasowy wykonuje pracę dla pracodawcy użytkownika. Jeśli czas ten jest krótszy niż 6 miesięcy, to ustalenia dotyczące wykorzystania urlopu w całości lub części należą do agencji pracy tymczasowej i pracodawcy użytkownika. Oczywiście, agencja powinna poinformować pracownika tymczasowego o takich ustaleniach, jeszcze zanim dojdzie do podpisania umowy o pracę.

W przypadku gdy czas pracy wynosi co najmniej 6 miesięcy (lub więcej), termin urlopu wypoczynkowego ustala pracodawca użytkownik wraz z pracownikiem tymczasowym. Oprócz tego zatrudniony ma wtedy także prawo do urlopu na żądanie. Jego wymiar wynosi maksymalnie 4 dni w ciągu roku kalendarzowego, w ramach urlopu wypoczynkowego, który przysługuje danemu pracownikowi.

Jakie wynagrodzenie przysługuje pracownikowi tymczasowemu za urlop?

By prawidłowo obliczyć wysokość wynagrodzenia za czas, w którym pracownik przebywa na urlopie, należy skorzystać z odpowiednich przepisów. Najpierw należy podzielić wynagrodzenie pracownika tymczasowego za okres 3 miesięcy wykonywania pracy (poprzedzających miesiąc kalendarzowy, w którym udzielono urlopu) przez liczbę godzin pracy w tym czasie.

Następnie należy pomnożyć otrzymany w ten sposób wynik (czyli wynagrodzenie za godzinę pracy) przez liczbę godzin przypadających na czas wolny (czyli liczbę godzin, jakie przepracowałby pracownik, gdyby nie korzystał z urlopu wypoczynkowego).

Za okres 3 miesięcy przyjmuje się okres kolejnych 90 dni zatrudnienia, przypadający w okresie 6 miesięcy kalendarzowych, poprzedzających miesiąc kalendarzowy, w którym pracownikowi udzielono urlopu wypoczynkowego.