Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) wprowadziła wypalenie zawodowe do Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych w 2019 roku. Coraz częściej mówi się o wypaleniu – ostrzegają przed nim psychologowie i terapeuci. Mimo to, aż 31% pracowników umysłowych w Polsce uważa się za wypalonych zawodowo. Czy profilaktyka jest w naszym kraju na tak niskim poziomie? Przeczytaj nasz artykuł i zadaj sobie pytanie, co Ty robisz, aby ochronić swoich pracowników?

Objawy wypalenia zawodowego

Czy myślisz, że zauważyłbyś wypalenie zawodowe u osoby, którą zatrudniasz? U każdego pracownika może się ono objawiać trochę inaczej. Wypalenie potrafi się dobrze maskować. Wypalony może być specjalista, który po raz kolejny przedłuża swoje zwolnienie lekarskie, bo nie czuje się na siłach, żeby wrócić do swoich obowiązków albo kierownik, który robi się coraz bardziej spięty i zaczyna wyżywać się na podlegających mu pracownikach. Problem ten może ukrywać dziennikarz, który od wielu miesięcy nie napisał dobrego tekstu albo pracownik biurowy unikający pracy tak bardzo, że nie jest już w stanie się odkopać z zaległości.

Jakie są objawy wypalenia zawodowego? Między innymi:

  • chroniczne zmęczenie,
  • brak chęci do pracy i rozwoju,
  • negatywny stosunek do otoczenia (przełożonych, współpracowników, kandydatów i klientów),
  • obniżona kreatywność i aktywność w miejscu pracy,
  • prokrastynacja, a w efekcie niewywiązywanie się ze swoich obowiązków,
  • napady złości,
  • obniżająca się stale efektywność.

Niezwykle trudno jest w porę stwierdzić, że pracownik potrzebuje pomocy i podjąć działania. Zamiast walczyć ze skutkami wypalenia zawodowego, warto zapobiegać jego rozwinięciu przez rozwiązywanie problemów w zespole na bieżąco.

Przyczyny wypalenia zawodowego

Na pojawienie się objawów wypalenia zawodowego mogą mieć wpływ czynniki różnego rodzaju. Występowaniu części z nich możesz łatwo zapobiegać jako pracodawca. Zminimalizowanie szkodliwego skutku pozostałych może wymagać większego zaangażowania.

Czynniki związane z organizacją pracy powodujące wypalenie zawodowe

Wypalenie zawodowe może rozwinąć się w wyniku obciążenia zbyt wymagającymi zadaniami lub wręcz przeciwnie, w wyniku braku zadań pobudzających ambicję pracownika. Monotonna i nudna praca sprawia, że pracownikowi nie chce się jej wykonywać. Obciążenie zbyt trudnymi obowiązkami może wywołać lęk i zniechęcić zatrudnionego, zwłaszcza gdy nie otrzymuje odpowiednio dużo czasu lub narzędzi niezbędnych do wykonywania codziennej pracy. Osoby, które mają faktyczny wpływ na podejmowane decyzje, mogą wprowadzać ciekawe rozwiązania i są wspierane przez firmę, znacznie chętniej pracują. Ci, których kreatywność jest studzona przez przełożonych lub rozwiniętą biurokrację, tracą zapał.

Czynniki interpersonalne – kontakt ze współpracownikami wywołuje stres

Niezdrowa atmosfera w pracy (i każdym innym miejscu) może mieć silny wpływ na pracowników. Zatrudniając osoby do pracy z klientem, trzeba pamiętać o tym, że kandydat powinien mieć dystans i wykazywać się odpornością na stres. W zespole także dochodzi do konfliktów, a nasilona rywalizacja w połączeniu ze wzajemną niechęcią pracowników, może utrudniać rozwój, zamiast go stymulować. Najgorszą z możliwych sytuacji jest mobbing – prześladowanie współpracownika lub podwładnego.

Indywidualne predyspozycje pracownika i sprawy osobiste

Nawet najlepszy szef nie może zmienić niektórych rzeczy – są takie czynniki, z którymi poradzić może sobie tylko Twój pracownik, np. perfekcjonizm, nieumiejętność radzenia sobie ze stresem lub emocjami, brak dystansu, branie na siebie zbyt wiele obowiązków, brak zdolności organizacyjnych (złe zarządzanie czasem), zbyt wysokie wymaganie względem siebie. Twoi pracownicy mają też swoje prywatne życie i czasami niepowodzenia w tej sferze mogą wpływać na ich wyniki w pracy.

Czy da się przetrwać wypalenie zawodowe i wrócić z energią do pracy?

Jeżeli zauważyłeś symptomy wypalenia, powinieneś popracować nad budowaniem poczucia bezpieczeństw u lojalnego pracownika. W końcu dobry pracownik jest niezwykle cenny. Co możesz zrobić jako pracodawca, gdy zauważysz objawy wypalenia zawodowego u swojego pracownika?

Poznaj rozmiary problemu – rozmowa z pracownikiem

Możesz zaproponować rozmowę twarzą w twarz u Ciebie w gabinecie w cztery oczy lub na neutralnym gruncie. Zwróć uwagę na objawy, które zaobserwowałeś, ale staraj się nie oceniać pracownika. Zaproponuj wsparcie. Niektóre firmy zatrudniają trenerów ds. rozwoju osobistego lub psychologów, którzy mogą zaoferować pracownikom konkretne wsparcie w trudnych chwilach.

Spójrz na sprawę z zewnątrz – monitoruj sytuację i oceń problemy

Zdarza się, że nawet świetnie wykwalifikowani pracownicy biorą na siebie za dużo lub zderzają się z wyzwaniami, którym nie mogą samodzielnie podołać. Dobry menedżer bierze odpowiedzialność za swój zespół i powinien go bacznie obserwować, aby dać swoim podwładnym wartościowy feedback. Pracownik to nie maszyna – możesz zwrócić mu uwagę, że bierze na siebie za wiele lub projekt na tę chwilę przewyższa jego kompetencje. Możesz też zadbać o to, aby dany pracownik pracował przy zadaniach, które go interesują. 

Poznaj relację między pracownikiem a pozostałymi zatrudnionymi

Nawet kompetentny menedżer może dać się ponieść emocjom lub stresowi. Wszyscy bywamy nadgorliwi. Agresywne zarządzanie może szybko zepsuć relacje między pracownikami. Dążenie do sukcesu za wszelką cenę może doprowadzić do dyskryminacji niektórych pracowników. Może się nawet okazać, że Twój zespół nie dochodzi do porozumienia między sobą i stosowany jest mobbing.

Czy można zapobiec wypaleniu zawodowemu?

Możesz przeciwdziałać wypaleniu zawodowemu, ograniczając wpływ wspomnianych wyżej czynników na osoby, które zatrudniasz. Jak?

  1. Zapewnij nowym pracownikom profesjonalne wdrożenie i niezbędne narzędzia do pracy.
  2. Dbaj o dobrą atmosferę i integrację zespołu.
  3. Inwestuj w zatrudnionych – stymuluj rozwój swoich pracowników.
  4. Obserwuj swoich pracowników i reaguj na niepokojące sygnały.
  5. Rozmawiaj z zatrudnionymi o ich zadowoleniu ze współpracy i projektów, w których uczestniczą.
  6. Jeżeli możesz, zapewnij profesjonalne wsparcie w postaci trenera, terapeuty lub psychologa swoim pracownikom.