Zapewnienie bezpieczeństwa i odpowiedniej higieny pracy, należy do głównych obowiązków zatrudniających. Jak wygląda kwestia utworzenia służby BHP i jej działanie w przypadku zatrudniania pracowników tymczasowych? Jakie przepisy są podstawą prawną służby BHP i kto jest odpowiedzialny za jej utworzenie – przedsiębiorca czy może agencja pracy tymczasowej?

Czym jest służba BHP?

Służba bezpieczeństwa może składać z się z jednego lub wielu pracowników, a jej zadania polegają głównie na doradzaniu w zakresie BHP i kontrolowaniu działań pracodawcy, mających na celu zagwarantowanie bezpieczeństwa oraz higieny pracy.

Jakie przepisy prawne odnoszą się do służby BHP?

Obowiązki pracodawcy zatrudniającego pracowników tymczasowych zawarto w ustawie z dnia 9 lipca 2003 r. o zatrudnianiu pracowników tymczasowych, natomiast informacje i regulacje prawne odnośnie do służby BHP znaleźć można w:

  • artykule 23711 Kodeksu Pracy,
  • rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 2 września 1997 roku w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. nr 109, poz. 704 ze zm.).

Dla pracodawcy, który dopiero rozpoczął zatrudniać pracowników tymczasowych lub zamierza to zrobić, obowiązki agencji pracy tymczasowej mogą być nieoczywiste. Większość tego typu firm pośredniczących pomiędzy pracownikiem tymczasowym a pracodawcą użytkownikiem dokłada wszelkich starań, aby jak najlepiej poinformować pracodawcę o jego obowiązkach względem pozostałych stron umowy.

Obowiązki pracodawcy i agencji pracy tymczasowej w zakresie utworzenia służby BHP

Stworzenie służby BHP należy do obowiązków pracodawcy. Zgodnie z zasadami zatrudniania pracowników tymczasowych rzeczywistym i bezpośrednim pracodawcą pracowników tymczasowych jest agencja pracy tymczasowej. Liczbę zatrudnionych w agencji tymczasowej ustala się z uwzględnieniem pracowników tymczasowych – zgodnie z ich ilością, agencja pracy ma obowiązek powołać odpowiednio liczną służbę BHP.

Nie znaczy to jednak, że pracodawca użytkownik nie ma obowiązku wyznaczenia osoby, która będzie sprawować nadzór nad bezpieczeństwem i higieną pracy wszystkich pracowników, którzy świadczą pracę na terenie przedsiębiorstwa. Musi on upewnić się, że w zakładzie pracy powzięte zostaną działania mające na celu zapobieganie potencjalnym zagrożeniom zawodowym, które mogą wystąpić w trakcie wykonywania pracy.

Pracodawca użytkownik jest odpowiedzialny za wyposażenie pracownikowi tymczasowemu odzieży i obuwia roboczego, oraz wszelkich innych środków ochrony indywidualnej. Zobowiązany jest także przeprowadzić szkolenie w zakresie bezpieczeństwa oraz higieny pracy, ocenia również ryzyko zawodowe na danych stanowisku pracy i musi poinformować o nim pracownika.

Przed zawarciem umowy między agencją pracy tymczasowej a pracownikiem tymczasowym, agencja oraz pracodawca użytkownik muszą wspólnie uzgodnić, jakie obowiązki dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy powinien przejąć pracownik – ustalenia powinny zostać spisane. Jeżeli pojawi się takie ustalenie, a pracodawca użytkownik wyrazi zgodę, to jego własna służba BHP może objąć swoją opieką zarówno pracowników zatrudnionych na stałe na podstawie umowy o pracę, jak i pracowników tymczasowych.

Czy w każdym zakładzie pracy musi działać służba BHP?

Zapewnienie odpowiedniej kontroli bezpieczeństwa i higieny pracy jest obowiązkowe w każdej firmie, w której zatrudniani są pracownicy (zarówno na stałe, jak i na czas określony), jednakże w zależności od wielkości firmy obowiązki służby BHP mogą być pełnione przez różne jednostki.

Pracownik odpowiadający za kontrolę oraz doradztwo w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy muszą posiadać określone kwalifikacje. Pracownicy służby BHP są zatrudniani na konkretnych stanowiskach oraz mają ustandaryzowaną, pięciostopniową ścieżkę kariery składającą się z poniższych stopni:

  • główny specjalista,
  • starszy specjalista,
  • specjalista,
  • starszy inspektor
  • inspektor.

Stanowisko zależy od stażu pracy kandydata oraz jego wykształcenia. Najniższe wymaganie wobec pracownika służby BHP to uzyskanie dyplomu zawodu technika BHP.

Kto może być pracownikiem służby BHP?

Obowiązki pracownika służby BHP pracodawca może powierzyć jedynie osobie posiadającej niezbędne przeszkolenie do wykonywania zadań służby BHP. Co ciekawe, pracodawca, który ma właściwe kwalifikacje, może sam pełnić tę funkcję we własnej firmie, jeżeli:

  • zatrudnia do 10 pracowników,
  • zatrudnia do 20 pracowników, a działalność prowadzona przez niego nie jest obarczona ryzykiem większym niż z trzeciej kategorii ryzyka w rozumienia przepisów o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.

Duże przedsiębiorstwa zatrudniające od 100 do 600 pracowników, muszą posiadać jedno- lub wieloosobową komórkę, której pracownicy służby BHP mogą być zatrudnieni w niepełnym wymiarze czasu pracy. W przypadku zatrudniania powyżej 600 pracowników konieczne jest zatrudnienie co najmniej jednego takiego specjalistę na pełny etat na każdych 600 zatrudnionych w firmie.

Obowiązki pracownika służby BHP nie muszą być pełnione przez osoby, które zatrudniasz na dziś. Jeżeli nie jesteś związany umową o pracę z pracownikiem o wymaganych kompetencjach, możesz zatrudnić zewnętrznego specjalistę posiadającego odpowiednie kwalifikacje. Taki pracownik może pomóc Ci znacznie zwiększyć bezpieczeństwo zatrudnianych pracowników, także w czasach wzmożonego zagrożenia – pracownicy służby BHP mogą doradzić Ci w kwestii zagwarantowania bezpieczeństwa w czasach COVID-19. Możesz też powierzyć obowiązki zewnętrznemu specjaliście ds. BHP – pamiętaj jednak, że to przedsiębiorca odpowiada za stan BHP w firmie. Upewnij się, że outsource’owany ekspert posiada wysokie kwalifikacje (wykształcenie wyższe lub ukończone studia podyplomowe w zakresie BHP) oraz potwierdzony staż pracy.

Nie zapominaj, że inspektor pracy może – zgodnie z Kodeksem Pracy – nakazać utworzenie służby BHP lub zwiększenie ilości pracowników na tym stanowisku, jeżeli stwierdzi istnienie dużej liczby zagrożeń w miejscu pracy.