Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP) to państwowy fundusz celowy. Jego głównym celem jest zaspakajanie roszczeń pracowniczych w razie niemożności ich zaspokojenia przez pracodawcę z powodu jego niewypłacalności. Jakie roszczenia zaspokaja fundusz? Kto musi opłacać składki na FGŚP i ile wynosi ich kwota? Na czym polega niewypłacalność pracodawcy? Podpowiadamy.

Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP) powstał w 1994 roku. 1 stycznia 2012 zyskał status państwowego funduszu celowego. Podstawowym warunkiem uruchomienia środków z funduszu jest niewypłacalność pracodawcy. Szczegółowe zasady określające wypłaty z FGŚP regulują przepisy Ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 1256 z późn.zm.) oraz Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 24 października 2017 r. w sprawie wykazów, wniosków i wypłat świadczeń z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W jakim celu powstał i jakie roszczenia zaspokaja?

W jakim celu powstał FGŚP?

Głównym celem powstania funduszu było gromadzenie środków finansowych, które — w przypadku niewypłacalności — pracodawca może przeznaczyć na sfinansowanie roszczeń pracowników. Mówiąc w sporym uproszczeniu — jeśli pracodawca ogłosi upadłość i nie będzie w stanie wypłacić pracownikom zaległych wynagrodzeń (i innych świadczeń — patrz kolejny akapit), te zostaną sfinansowane środkami z funduszu.

Jakie roszczenia zaspokaja fundusz?

Jeśli pracodawca ogłosi niewypłacalność, środki z funduszu pozwolą wypłacić pracownikom:

  • zaległe wynagrodzenie;
  • wynagrodzenie za czas niezawinionego przez pracownika przestoju;
  • wynagrodzenia za czas niezdolności pracownika do pracy wskutek chorób;
  • ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy;
  • odszkodowanie za skrócony przez pracodawcę okres wypowiedzenia;
  • odprawę pieniężną;
  • dodatku wyrównawczego, o którym mowa w art. 230 i 231 kp;
  • składek na ubezpieczenia społeczne należnych od pracodawców.

Ważne: pracownik może otrzymać świadczenia z funduszu za okres nie dłuższy niż trzy miesiące poprzedzające datę wystąpienia niewypłacalności pracodawcy lub nie dłuższy niż trzy miesiące poprzedzające ustanie stosunku pracy (jeśli przypada ono w czasie nie dłuższym niż dziewięć miesięcy poprzedzających datę wystąpienia niewypłacalności pracodawcy).

Kto musi opłacać składki na FGŚP?

Musisz opłacać składki na FGŚP, jeśli prowadzisz:

  • działalność gospodarczą w Polsce;
  • działalność gospodarczą również na obszarze państw członkowskich Unii Europejskiej;
  • Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) lub Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej – w odniesieniu do działalności prowadzonej w Polsce;
  • oddział instytucji kredytowej lub zagranicznego banku;
  • oddział zagranicznego zakładu ubezpieczeń;
  • oddział lub przedstawicielstwo zagranicznych przedsiębiorców i jeśli w związku z prowadzoną w Polsce działalnością gospodarczą, lub działalnością przedstawicielstwa zatrudniasz zgodnie z przepisami polskiego prawa co najmniej jedną osobę.

W tym kontekście prawo definiuje osobę zatrudnioną jako:

  • pracującą na podstawie umowy o pracę, umowy o pracę nakładczą, umowy zlecenia lub równorzędnej;
  • wykonującą pracę zarobkową na podstawie innej niż stosunek pracy na rzecz rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub innej spółdzielni, która zajmuje się produkcją rolną.

Ważne: pracodawca ma obowiązek odprowadzania składki na FGŚP bez względu na wysokość uzyskiwanego przez ubezpieczonego przychodu.

Zatrudniasz pracowników? Przeczytaj artykuł Czym jest służba BHP i na kim ciąży obowiązek jej utworzenia i sprawdź, czy oprócz odprowadzania składek na FGŚP musisz także utworzyć służbę BHP.

Nie musisz odprowadzać składek na FGŚP za osoby, które:

  • wracają do pracy z urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego lub urlopu wychowawczego. W takich okolicznościach jesteś zwolniony z opłacania składek przez 36 miesięcy od pierwszego miesiąca po powrocie zatrudnionego z urlopu;
  • skończyły 50 lat i przez 30 dni przed zatrudnieniem pozostawałby w ewidencji bezrobotnych powiatowego urzędu pracy (PUP). W takich okolicznościach jesteś zwolniony z opłacania składek przez 12 miesięcy od pierwszego miesiąca po zawarciu umowy o pracę;
  • nie skończyły 30 lat i zostały skierowane do pracy przez PUP. W takich okolicznościach jesteś zwolniony z opłacania składek przez 12 miesięcy od pierwszego miesiąca po zawarciu umowy o pracę;
  • skończyły 55 lat (kobiety) i 60 lat (mężczyźni).

Odprowadzanie składek na fundusz nie jest także wymagane, jeśli zatrudniasz pracowników tymczasowych. Więcej informacji o zasadach zatrudnienia pracowników tymczasowych znajdziesz w artykule Zasady zatrudniania pracownika tymczasowego – obowiązki i prawa pracownika i pracodawcy.

Ile wynosi kwota składki na FGŚP?

Podstawa wymiary wyliczania składek na FGŚP jest identyczna w przypadku składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Wysokość składki wynosi 0,10% podstawy wymiaru. Składkę na FGŚP w 100% pokrywa pracodawca.

Na czym polega niewypłacalność pracodawcy?

Warunkiem wypłaty środków z FGŚP jest niewypłacalność pracodawcy. Na czym polega niewypłacalność i kiedy do niej dochodzi?

Ustawa o ochronie roszczeń pracowniczych wskazuje, że do niewypłacalności pracodawcy dochodzi, jeśli sąd upadłościowy lub restrukturyzacyjny, wyda postanowienie o:

  • ogłoszeniu upadłości pracodawcy lub wszczęciu wobec niego wtórnego postępowania upadłościowego;
  • otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego;
  • oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości pracodawcy, jeżeli jego majątek nie wystarcza lub jedynie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania;
  • oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości w przypadku stwierdzenia, że majątek dłużnika jest obciążony hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym lub hipoteką morską w takim stopniu, że pozostały jego majątek nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania.

W ciągu miesiąca od daty wystąpienia niewypłacalności, pracodawca powinien złożyć do funduszu zbiorczy wykaz, w którym wskaże niezaspokojone roszczenia wszystkich pracowników. Jeśli tego nie zrobi, pracownik będzie miał 2 tygodnie na złożenie indywidualnego wniosku wraz z wymaganymi ustawą dodatkowymi dokumentami.